| تبليغات | X |
بدا حال گروهی که قفل بر دهان نادانان خود نزنند.بدا حال نادانانی که پی به نادانی خود نبرده،دم از گفتار نبندند.
خدا ازمردم نادان عهد نگرفت که بیاموزند ،تا آنکه از دانایان عهد گرفت که آموزش دهند.
چه بسا کسانی که با ستایش دیگران فریب خوردند.
دوری تو ازآن کس که خواهان توست نشانه کمبود بهره تو در دوستی است ، و گرایش تو به آن کس تو را نخواهد سبب خواری تو است.
فطرتاً ملل شرقی ضعیف النفس و لین العربکه خلق شده و در مقابل هر عظمت و قدرتی خاضع و خوش بین است تا آن جا که اولیاء دین و پادشاهان خود را گاهی به مرتبه الوهیت رسانده حتی اسکندر مقدونی را که خونخواری بیش نبوده درجه پیغمبری داده اند.
اکنون نیز شکوه و عظمت اروپا چنان هوش از سر ما ربوده که مؤسسین این دستگاه رفیع را نوع ممتازی در عالم تصور و سرشتشان را از آب و گل دیگر می دانیم و از نیک و بد هر چه از اروپایی سر زند عین صواب و فصل الخطاب شماریم و هرگز به دل راه نتوانیم داد که ممکن است اروپایی نیز گاهی راهی به خطا رود و مصائبی که اکنون خود بدان گرفتار است شاید مولود افکار فاسده و رویه ناصواب خودشان باشد.
سالهاست که پرده از روی کار برافتاده و مفاسد اروپا در هر برزن و بازار داستانی گشته اروپاپرستان نمی خواهند و یا هنوز جرات آن را ندارند این اوضاع فلاکت بار را نتیجه غلط کاری های آنان بدانند و هم چنان در حسن ظن خود باقی و دامن این قوم را از لوث خبط و خطا منزه می شمارند و هر آن که برخلاف عقیده آنان تفوهی کند و نسبت به اروپایی سوء ادبی روا دارد از هر طرف بدو تازند و به تیر ملامتش هدف کنند.
ستارخان سردار،علي مسيو، حاج علي دواچي، حاج مهدي كوزه كناني، حاج امين التجار و ....
[مظلومیت مردم]
شما را به خدا آیا ملت حق این دعوی را ندارد و داوری این مظلمه را نباید بکند و نباید بگوید که چرا آن استقراض شد و چرا آن گروکاری به عمل آمد که از اثر شوم آن گمرک قیمت اجناس بالا رفت و کاسه دولت خالی و کیسه دشمن پر گردید و کفار بر ما مسلط شدند و چرا همه مهر خاموشی بر لب زدیم و همه سکوت کردیم و تن به ذلت دادیم تا این که حال ناله ملت بلند شود و طنین بر نه گنبد دوار بیندازد. آخ ای ملت مظلوم که وقتی مظلوم سکوت شدی و روزی مظلوم نطق. مشروطه می گوید (به زر می توان لشکر آراستن – به لشکر توان کینه ها خواستن) زر ملت نثار سر کدام عروس شد که لشکریان دست در بغل ماندند و اسب لشکر یدک کدام داماد گردید که سواره پیاده ماند. معادن که ثروت خدادادی وطن محترم ما است، چرا زیر خاک مانده و مالیات که آحاد رعیت به صد خون جگر تحصیل و به دولتیان تحویل می نمایند و بایستی در حفظ ثغور و مراقبت آسایش ملت صرف شود، چرا در خارج از حدود خود صرف گردید و جان و مال ملت تیول ابدی جمعی از هواپرستان شد.
اندیشه های سیاسی – اجتماعی ثقة الاسلام
پیش از آن که به نوع و شکل حکومت از نظر ثقة الاسلام بپردازیم، لازم است ابتدا به اصول سیاست و به تعبیر خود وی «اصول مسلک سیاسی» بپردازیم. این اصول می تواند راهنمای ما در پرداختن به شکل حکومت و عناصر سازنده آن از نظر ثقة الاسلام باشد. او اگر چه در موارد متعددی به اصول مسلک سیاسی خویش اشاره کرده، اما به طور جامع این اصول را در پاسخ به نامه حاوی نظامنامه حزب ترقی که برای او ارسال کرده اند، بیان داشته است. او در پاسخ به این نامه می گوید:
مسلک بنده، اصولش راجع به فقرات زیر است:
1. حفظ استقلال مذهب و طریقه جعفری؛
2. حفظ استقلال ایران و ایرانیت؛
3. حفظ مشروطه و قانون اساسی و اصول شورویت است؛
4. (که از مقتضیات فقرات سابقه است) سعی در منع دول خارجه در کلیات امور است؛
5. سعی در تهذیب اخلاق و تزیید ثروت و قناعت عمومی؛
6. سعی در اتحاد اسلام و متفق کردن پولتیک سیاسی همه مسلمین ولو این که اختلاف در مشرب و مذهب داشته و سلاطین متعدد داشته باشند.
مقدمه
ثقة الاسلام تبریزی یکی از مشروطه خواهانی است که اعتدال او مورد پذیرش محققان عصر مشروطه قرار گرفته است. مشروطه خواهی همراه با اعتدال او نشانگر صداقتش در استبدادستیزی است و شهادت ایشان در راه مبارزه با متجاوزان روسی، حکایت گر صدق او در ضدیتش با استعمار. ثقة الاسلام، ریاست فرقه شیخیه در تبریز را عهده دار بوده و به دلیل واقع بینی، و نیز عدم تعصب به این فرقه، عملاً زمینه را برای دور کردن برخی پیروان آن، از انحراف هایی که در آنها گرفتار آمده بودند، فراهم نمود.مقاله حاضر در ابتدا مروری بر زندگی این عالم دارد و سپس بعد از ذکر چارچوب نظری، مبانی اندیشه های سیاسی – اجتماعی ایشان ذکر می شود. در ادامه با توجه به آثار قلمی ثقة الاسلام، اندیشه های مذکور مورد بررسی قرار می گیرند؛ در این میان رساله لالان از اهمیت ویژه ای برای شناخت اندیشه های سیاسی – اجتماعی او، برخوردار می باشد.
تاثير مطبوعات در انقلاب مشروطه به دو صورت قابل بررسى است: نخست نقش مطبوعات در وقوع مشروطه و سپس تاثير انقلاب مشروطه بر مطبوعات0 از زمان تاسيس كاغذ اخبار به عنوان اولين روزنامه در ايران و بيش از ده سال بعد از آن وقايع اتفاقيه - با انتشارى منظم تر - بخش عمده اطلاع رسانى، برعهده روزنامه ها قرار گرفت، چرا كه در غالب كشورهاى آن زمان قسمت عمده وظايف امروز وسايل ارتباط جمعى را روزنامه ها بر عهده داشتند0 در ايران روزنامه ها كه انتشارشان تحت تاثير مطبوعات خارجى و به تقليد از آنها آغاز شده بود، در ابتدا تنها جنبه خبرى داشتند0 در دوره ناصرالدين شاه روزنامه هايى دولتى نظير ايران و اطلاع منتشر مى شد كه مطالب آنها چيزى فراتر از شرح شكار شاه و اخبار دربار و000 نبود0 در واقع روزنامه هاى داخلى عهد ناصرى خارج از محدوده نظريه ديكتاتوري مطبوعات نبودند(1)0 شاه نظارت كاملى بر مطبوعات داشت و در دوره او تشكيلات گسترده اى به منظور نظارت بر مطبوعات و جرايد ايجاد شد0 به دنبال اين محدوديت ها بود كه از اواخر حكومت ناصرالدين شاه روشنفكران ملي گرايان ايرانى در خارج از ايران شروع به چاپ روزنامه هايى فارسى زبان كردند0 در مقابل مطبوعات دولتى، اين روزنامه هاى ملى فارغ از نظارت و دستگاه سانسور دربار از آن سوى مرزها ايرانيان را كه قرن ها، به سكوت در برابر ظلم و ديكتاتوري عادت كرده بودند، با افكار انقلابى آشتى مى دادند0 بنابراين در بررسى نقش مطبوعات در انقلاب مشروطه بايد اين تاثيرگذارى را از سوى اين روزنامه ها دانست و نه روزنامه هاى فرمايشى كه جز تعريف و تمجيد از شاه و حكومت، مثبت جلوه دادن اوضاع نابسامان جامعه و مشتى اخبار بى فايده از ساير ملل چيز ديگرى نمى نوشتند0 در ابتدا اين روزنامه هاى چاپ خارج بودند كه توسط روشنفكران و آزاديخواهان ملي گراي و با دغدغه اصلاح ساختارهاى سياسى، اجتماعى و فرهنگى ايران شروع به فعاليت كردند و به قدرى بر افكار عمومى تاثير گذاردند كه مى توان آنها را هسته اوليه آشنايى ايرانيان با مشروطيت دانست0 اين روزنامه ها با مضامينى چون قانون، آزادى و عدالت، زمينه ساز انقلاب مشروطه شدند0 يكى از آنها اختر بود كه چاپ آن از سال ۱۲۹۲ (ه0ق) در استانبول آغاز شد0 مندرجات اين روزنامه در بيدارى افكار و پيدايش مشروطيت نقش عمده اى داشت، به طورى كه «ادوارد براون» آن را تنها جريده قابل مطالعه در دوره تيره و تار استبداد دانسته است كه ايرانيان را با اوضاع كشورهاى درگير انقلاب و اصلاحات، آشنا مى ساخت(2)0 ضمناً « ميرزا حسن رشديه» - به گفته خود- با تاثير از اين روزنامه، به تاسيس دبستان به شيوه نوين و اصلاحاتى در نظام آموزشى دست زد(3)0 علاوه بر اين، روزنامه هاى ديگرى چون قانون « ميرزا ملكم خان» در لندن و حبل المتين «مويدالاسلام» در كلكته به چاپ مى رسيد
تنها همین نه امروز
در سطرسطر تاریخ ، بس دیده ام شمارا
در قصر قیصران و عصر خدایگانی
با نطع سبز جلاد ، درپای دار حلاج
در لحظه های بسیار ، سنجیده ام شمارا
آن شکوه ای که حافظ ، ازشحنه زمان داشت
وان نعره ای که خیام ، از جور آسمان داشت
جز کینه از شمایان ، معنای دیگرش چیست؟
بسیار ازاین حقیقت ، پرسیده ام شما را
در عصر خواجه تاشی ، نخاس پیشگان و
در عصر سود و سودا ، دلال و لال و دلقک
گوینده ی مضاحک ، در خلوت سلاطین
خوانندگان قرآن ، بر گورگاه خاقان
زین گونه سال و روزان
در هجونامه ی خویش ، پیچیده ام شما را
و امروز ای عجب تر ، در شیشه های رنگی
بر حرف انقلابی ، خندیده ام شمارا
این نوشته در برابر مواضع برخی از دوستانی نوشته شده است که به نظر آنها باید در آذربایجان همیشه دنبال قهرمان بود و هر از چند گاهی باید قهرمانی پیدا شود تا دردها و کمبودها و آرزوهای محال آنها را بر آورده نماید .من به هیچ عنوان در صدد تخریب چهره مردان تاریخی نبوده و نخواهم بود اما لازم است این را بدانیم که زمانه و روزگار عوض شده و دیگر تفکرات پوسیده و لنگ چاره ساز درد ما نمیباشد .الان باید چشم ها را شست و جور دیگر باید دید:
هر بیر آنا ائولادینی ایستر کی اوجالسین
حسرت اونا گویلرده بولوتلاربئله قالسین
ایفلیج بالاسین گورسه و لاکین آنا آغلار
حتی قاراباغلار
انگار برخی از دوستان که لقب پر طمطراق " ریش سفیدی "؟؟؟؟ را دراین دیار یدک میکشند فکر میکنندما همه در یک " اوبا " زندگی میکنیم که آنها باید برای ما و برای نظرات ما حد و حدودی تعیین کنندو انگار ماها باید از آنها معیار کارمان را برسیم .درحالیکه ضمن احترام به آراء و عقاید این عزیزان شایسته است این عزیزان برای دامنه نفوذ و حیطه اختیارات خود مرزی مشخص نمایند تا ما هم بتوانیم در این دنیای کوچک شده مجال نفس کشیدن داشته باشیم .به جاست یادی از استاد پروفسور زهتابی به میان آید که ایشان معتقدند:
سئسلر و ایشیقلار هامیسی رنگ ایمیش آمما؟!
آل پرده نین آردیندا نه لر وارمیش ؟!
سوزله عملین بو قده ر فرقی اولارمیش ؟!
بیلمم بو ریادان دولانیر هانسی دگیرمان؟!
آذربايجان به عنوان مركز ثقل سياست ايران از زمان جنگهاي ايران و روس به حساب ميآيد اين جنگها و عهد نامههاي مصيبت بار تحميل شده بر اساس آنها،كه به عنوان رويارويي يك قدرت سر تا پا مسلح با يك نيروي ضعيف و به زبان بهتر يك ايالت از ايران درنظرگرفته ميشود،را به تعبيري ميتوان سر منشاء ورود آذربايجان به صحنه معادلات سياسي و نظامي و امنيتي جهان آن دوره ناميد. به هر روي ،«با فروكش كردن تب اين تحولات كه اثرات و تبعات آن به وضوح به چشم ميخورد، نوعي حس بيداري و تمايل به آگاهي همراه با حس تنفري شديد نسبت به همسايه مغرض شمالي در اين ايالت پديد آمد[1]».امّا ايالت آذربايجان هر چند بار سنگين مصائب ناشي از جنگهاي ايران و روس را به دوش ميكشيد ولي با اين همه«وفادارترين ايالت سرحدّي ايران بود[2]». آذربايجان به دليل همجواري با دو امپراطوري بزرگ آن دوره يعني روسيه تزاري وعثماني وازآنجائيكه به منزله دروازه ورود ايران به اروپا محسوب ميشد، به عنوان وليعهد نشين شاهزادگان قاجاري درآمد و اين امراز نكات تعيين كننده و نقطه عطفي در تاريخ معاصراين سامان ميباشد.
بیش از يک صد سال پيش (14مرداد 1285) در سرزميني که حاکمانش خود را نمايندگان
خداوند بر روي زمين قلمداد مي کردند و سعي داشتند به تاج و تخت خود قداست بخشند،
جنبشي به ثمر نشست که پيام آن بر پايي "حکومت ملي" بود."مظفرالدين
شاه قاجار" در حالي که اقتدار اجداد خود را نداشت و کوشش مي کرد با تاسي از
شيوه اي مستبدانه اجدادش در لواي القابي چون قبله عالم ظل الله و... بر مردم حکومت
کند، ناگزير دربرابر اراده مردم و رهبران آنها سر فرود آورد و فرماني به نام
"مشروطيت" را امضا کرد.
اگر تا پيش از اين تاريخ، اراده و فرمان شاه بدون هيچ محدوديتي قانون محسوب مي شد،
با پيروزي مشروطه قرار شد کشور داراي پارلمان شود و نمايندگان ملت در کارهاي دولت
نظارت داشته باشند.
مقدمه:
تحولات یک صد سال اخیر ایران به شدت تحت تاثیر حوادث و پیامد هایی است که نهضت مشروطیت به بار آورد. این نهضت زمانی شکل گرفت که ایرانی خود را در مقابل"دیگری"دید و خود را با او مقایسه کرد. این"دیگری"کسی نبود جز غرب و اروپا و یا بطور کلی مجموعه ای که دچار تحول شده بود و چون برتری"او"را در میدان عمل دید به نوعی خود باختگی دچار شد و خواست تا راه او را برود...تجزیه و تحلیل اندیشه هایی که از غرب به سوی ایران سرازیر شده بود، احتیاج به زمان داشت. برای درک آنچه برای این مرز و بوم مناسب و با فرهنگ آن سازگار است نیاز به بررسی عمیق داشت؛ کاری که نیاز به زمان داشت و زمانه و سیر تحولات این وقت را در اختیار ملتی که سالها و شاید قرنها از تفکر و تعقل مناسب با زمان پرهیز کرده است نمی گذارد...
نهضت مشروطه بدون تردید برگی نو در تاریخ است و تفاوت های اساسی با جنبش های پیش از خود دارد این نهضت برای ایجاد یک نظم نوین اجتماعی و سیاسی صورت گرفت که حاکمان بعدی در ایران هرگز نتوانستند-اگر چه به ظاهر-دست آوردهای آن را نادیده بگیرند.
فرش نامي آشنا در عرصه هنر و صنعت و پديده اي زيبا، با ارزش و منحصر به فرد است كه هر تار و پودش حكايت از درد و رنجهاي ديرينه دارد، تار و پودي كه با دستهاي هنرمندان قاليباف آشناست، دستهايي كه به تار و پود فرش جان مي دهند و نقش خاطره را بر تابلوي زيباي زندگي حك ميكنند.
كهنترين فرش تركمن بدست آمده از دره پازيريك (حدود مرزي مغولستان "سيبري" چين) كه قدمت آن به چند سال قبل از ميلاد مي رسد و در متن آن ٢٤ گول وجود دارد و به تعبيري مي تواند نمادي از ٢٤ فرزند آغوز تركمنان اوليه ميباشد (از كتاب شجره نامه ابولغازي).
صنعت فرش تركمن در دورة حكومت تركمنان سلجوقي (٥٥٢ "428 ه. ق.) به جهان معرفي شد. فرش تركمني قديمي ترين سمبل فرهنگي تركمني است.
طرح اصلي زمينه فرش تركمني موسوم به (گول) است. اندازه و طرح گول از علائم اصلي فرشهاي تركمن در هر قبيله است، طرح قاليها داراي گولهاي اوليه و ثانويه مي باشد گولهاي اوليه در قاليهاي تركمني معمولا به شكل كثيرالاضلاعي بوده و به هر نحوي درشت تر در زمينه قالي به كار مي روند. گولهاي ثانويه كه "آراگول" گفته مي شود، نقشهاي ريزتري هستند كه به اشكال خشتي و لوزي همراه با طرحهاي حلقه اي پيرامون آن زمينه هاي خالي فواصل ميان گلهاي اوليه را پر مي سازد. گلهاي ثانويه را مي توان علامت مشخصه قبايل بافنده نيز دانست. زيبايي قالي تركمني در تزئين حاشيه هاي آن است. در اغلب قاليهاي تركمني كناره ابتدا يك حاشيه اوليه "الم" و دو يا چند حاشيه ثانويه "قيري" تشكيل مي شود كه حاشيه اوليه معمولا داراي دو برابر حاشيه ثانويه است.
هنر سفال سازي يا به اصطلاح معمول، سراميك از 7000 سال پيش در مشرق زمين معمول بوده. قديمترين ظرف سفالين كه در كاوشهاي كاشان و ري و تركستان پيدا شده، داراي نقوشي هستند كه آنها را شبيه به ظرفهاي ساخته شده از سبد مينمايد.
بنابراين شايد بتوان گفت كه اولين ظرفهاييكه براي مصرف روزانه انسان بكار برده شده از سبد بوده و يا بعداً براي اينكه ظرف سبدي، غير قابل نفوذ شود داخل و خارج آن را با گل پوشاندهاند. وقتي صنعت كوزهگري يا اختراع كوره و پختن ظروف گلي به وجود آمد، به يادگار ايامي كه ظروف سبدي معمول بود، روي ظروف سفالين را با نقوشي شبيه به سبد تزيين نمودند. از اين گونه ظروف در غارهاي پيش از تاريخ اسپانيا و مكزيك و هند غربي و چين نيز پيدا شده.
اين طور به نظر ميرسد كه آسياي غربي و اروپاي شرقي پيش از ساير نقاط عالم شروع به ساختن ظروف سفالين كردند.
ترکمن های سلجوق ها به رهبری طغرل بگ سلسله ای در ایران تأسیس کردند سپس در 450 هـ/1055 م به بغداد رسیدند و بدین ترتیب مقدمات تشکیل و تثبیت امپراتوری بزرگ جهان اسلام به نام سلجوقیان فراهم آوردند. دراین بررسی به تاریخ مهم و پراثر ترکمنان سلجوق نمی پردازیم، بلکه به آثار جاودانه ای که بعنوان نمادهای معماری دوره ی ترکمنان سلجوقی شناخته می شود، به تفصیل توجه می کنیم:
متعاقب استقرار خاندان سلجوق و گسترش قلمرو حکومت آنان تمدنی به نام تمدن سلاجقه ی ایران به وجود آمد که در تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ملت ما اهمیت بسزایی دارد.[1] در دوران سلطنت این خاندان، شهرهای اصفهان، مرو، نیشابور، هرات، جرجان و ری مرکز تجمع صاحبان هنر و پیشه بوده اند که امروز خوشبختانه بسیاری از آثار این هنرمندان در موزه های داخلی و خارجی دیده می شود. در این عصر صنایع و معماری نه تنها درداخل ایران زنده و با عشق و ابتکار زیاد تعقیب شد، بلکه فتوحات سلجوقیان اصول صنایع ایران را تا سواحل مدیترانه و حتی تا شمال آفریقا[2] بسط داد. به همین جهت دوره ی سلجوقیان از لحاظ سبک و شیوه ی هنری در تاریخ هنر ایران دارای مقام ویژه ای است. به بیان دیگر، با آمدن سلاجقه به ایران تحولی در هنر این دوره ی ایران رخ داد، زیرا وحدت سیاسی باعث شکوفایی علوم دینی و فنون شد. به همین دلیل، این عصر را می توان دوره ی «درخشان معماری ایران» دانست. زیرا دراین دوره هنر معماری شکوفا شد و به درجه ی کمال رسید و هنرمندان و معماران چیره دست آثار فراوانی به وجود آوردند. در این زمان ایران در معماری به عوامل و عناصری که بتوان با آنها به ساختمان مسجد بزرگی که دارای حیاط مرکزی و چهار ایوان باشد، دست یافت و از تلفیق دو عامل، حیاط چهار ایوانی و تالار مربع گنبددار چهار طاقی ، مسجد بزرگ ایرانی به وجود آمد
انقلاب مشروطيت، ثمره فعاليت گروههاي مختلف جامعه آن روز ايران بود به گونهايكه تمام اقشار جامعه از قاعده هرم تا راس آن به نوعي به ايفاي نقش در آن پرداختند ، لذا با صدور فرمان مشروطه در 14 مرداد 1285 ه.ش برابر با 14 جماديالثاني 1324 ه.ق توسط مظفرالدين شاه قاجار، همه اقشار جامعهخواهان اصولي بودند كه حقوق پايمال شده آنها در طول قرون متمادي را احياء نمايد.
ساموئل هانتينگتون بدون ترديد مشهورترين نظريه پرداز گذار به دموکراسي است. جايگاه آکادميک هانتينگتون در ايالات متحده امريکا در کنار کتاب مهم موج سوم دموکراسي، شأن و منزلتي را براي وي به ارمغان آورده که کمتر نظريه پردازي در حوزه مطالعاتي گذار به دموکراسي واجد آن است. در اين مقاله مي کوشيم تا الگوي نظريه پردازي هانتينگتون در خصوص فرآيند گذار به دموکراسي را بررسي کرده و دوگانگي موجود در آن را نشان دهيم.
آيا مااز علمي به نام شرق شناسي اطلاع داريم ؟ آيابه اهداف شرق شناسي و شرق شناسان واقف هستيم؟ آيا ما تاريخي براي خودمان داريم ؟يا نه بلكه ما نيز، مثل ملل ديگر شرقي تاريخي ساخته و مجعول را ميپرستيم ؟ راستي چا ما بايد بتهاي ساخته شده در محافل علمي و آكادميك غرب را به مانند خدايان واقعي خويش فبول نماييم.
رفتن به بالای صفحه
